Panik atak nedir? Beklenmedik durumlarda ortaya çıkan ve ataklarla seyreden bir kaygı durumudur. Ataklar sırasında yoğun korku, kaygı ve sıkıntı yaşanır. Panik atak genellikle ani bir şekilde başlar, yaklaşık 10 dakika içinde en yüksek seviyeye ulaşır ve 20–30 dakika kadar devam eder.
Panik Atak Nasıl Oluşur?
Kişinin iç dünyasını ya da dış dünyasını etkileyen önemli bir olay yaşanır. Bu olay; ölüm, kayıp, felaket gibi ağır bir yaşam olayı olabileceği gibi iş yerinde artan sorumluluklar ya da sınav gibi stresli durumlar da olabilir.
Yoğun kaygı oluşturan bu durum, kişinin dikkatini bedenine yöneltmesine neden olur. Bedene odaklanan dikkat, aslında normal olan bedensel tepkilerin felaketleştirici şekilde yorumlanmasına yol açar.
Örneğin;
Göğüs ağrısı → Kalp krizi
Kollarda uyuşma → Felç
Baş dönmesi → Bayılma
Bu felaketleştirici yorumlar kaygıyı artırır. Artan kaygı, bedensel belirtilerin daha yoğun yaşanmasına neden olur. Bu döngüyle birlikte ilk panik atak ortaya çıkar. İlk atak genellikle acil servise başvuru ile sonuçlanır.
Panik Atak Belirtileri
Panik atağın 13 belirtisi vardır. Tanı koyulabilmesi için bu belirtilerden en az 4 tanesinin görülmesi gerekir:
Çarpıntı, terleme, titreme, boğulma hissi, uyuşma, ölüm korkusu, göğüste sıkışma, yabancılaşma, deride yanma veya karıncalanma, çıldırma korkusu, ateş basması, baş dönmesi, mide bulantısı
Panik Bozukluk mu, Panik Atak mı?
Eğer bir kez panik atak yaşadıysanız buna panik atak denir.
Ancak atak sonrasında sürekli “tekrar gelecek” kaygısıyla yaşıyorsanız, sürekli bedeninizi kontrol ediyor, kaçınma davranışları geliştiriyorsanız bu durum panik bozukluk olarak adlandırılır.
Panik Atak Nasıl Devam Eder?
Boğulma hissi, kalp çarpıntısı, uyuşma ya da baş dönmesi gibi belirtiler aslında panik ataktan önce de zaman zaman yaşanabilir. Ancak kişi bu belirtilere odaklanmadığı için etkilenmez.
Panik atak sonrasında ise kişi bu belirtileri felaketleştirerek yorumlamaya başlar:
Hızlı nefes alma → Boğuluyorum
Kalp çarpıntısı → Kalp krizi geçiriyorum
Kollarda uyuşma → Felç geçiriyorum
Baş dönmesi → Bayılacağım
Yabancılaşma → Kontrolümü kaybediyorum, çıldırıyorum
Atak sırasında zihinden geçen bu düşünceler zamanla gün içinde de devam eder. Kişi sürekli bedenine odaklanır.
Danışanların sık ifade ettiği gibi, zihinde sürekli şu uyarılar dolaşır:
“Asansöre binme, metroya binme, AVM’ye gitme, yalnız kalma, ilaçlarını yanına al, tek başına dışarı çıkma.”
Panik Atağın Tedavisi Var mıdır?
Evet, panik atak tedavi edilebilir bir durumdur.
İlaçsız tedavi de mümkündür. Özellikle bilişsel davranışçı terapi, panik atak tedavisinde oldukça etkili sonuçlar vermektedir.
Panik Atak Nasıl Tedavi Edilir?
Kaçınma ve güvenlik sağlayıcı davranışlar kısa vadede rahatlama sağlasa da uzun vadede sorunu büyütür. Kişinin yaşam alanı daralır ve sorun daha kalıcı hale gelir.
Örneğin; asansöre binmekten kaçınmak, yalnız dışarı çıkmamak ya da sürekli hastaneye gitmek kısa vadede rahatlatır ancak uzun vadede panik döngüsünü güçlendirir.
Bu nedenle kaçınma davranışlarını azaltmak önemli bir adımdır.
Panik Atak Anında Ne Yapılmalı?
Panik atak sırasında iki önemli yöntem vardır:
Birincisi nefes kontrolüdür. Panik atak sırasında kişiler genellikle hızlı ve yüzeysel nefes alırlar. Bu durum belirtileri artırır.
Doğru nefes egzersizi:
Burundan yavaş ve derin nefes al
Bir süre tut
Yavaşça ağızdan ver
Bu egzersiz, nefes darlığı hissini azaltır, baş dönmesini kontrol eder ve çarpıntının tehlikeli olmadığını fark etmeyi sağlar.
İkinci önemli nokta düşüncelerdir.
“Atak sırasında ölüyorum, çıldırıyorum, felç geçiriyorum” gibi düşünceler çok güçlü hissedilir.
Bu düşüncelerin her zaman gerçek olmayabileceğini fark etmek ve bulunduğun ortamdan kaçmadan beklemek önemlidir. Kaygının kendiliğinden azaldığını görmek tedavinin önemli bir parçasıdır.
Bu çalışmalar terapist eşliğinde, planlı ve aşamalı şekilde yapılmalıdır.
Panik Atak Klinik Psikolog Desteği Almak
Panik atak, panik bozukluk ve anksiyete ile ilgili destek almak için uzman bir psikologla çalışmak sürecin daha sağlıklı ilerlemesini sağlar.